Skierniewice i „Lalka”

Skierniewice i "Lalka"

Co łączy Stanisława Wokulskiego, bohatera jednej z najważniejszych polskich powieści, z dworcem w Skierniewicach?

Pomnik Wokulskiego w Skierniewicach 

„Była już druga po północy, gdy rozmawiając z kolejarzem usłyszał, że pociąg z Warszawy nadjedzie za trzy kwadranse (…). Odwrócił się od nieznajomego i wzdłuż plantu poszedł w kierunku Warszawy. (…) Noc była gwiaździsta, pola ciemne (…) Wtem z daleka zobaczył dwa światła (…)” — „Lalka” Bolesław Prus 

Co łączy Stanisława Wokulskiego, bohatera jednej z najważniejszych polskich powieści, z dworcem w Skierniewicach? To właśnie w tym miejscu, podczas podróży do Krakowa ze swoją narzeczoną, Izabelą Łęcką, w Wokulskim następuje przemiana. To tutaj uświadamia sobie, że był wykorzystywany przez najbliższą mu osobę. 

Na pamiątkę tego literackiego wydarzenia, 9 października 2010 roku, na peronie pierwszym skierniewickiego dworca stanęła 200-kilogramowa rzeźba Stanisława Wokulskiego. Szczegółowo odwzorowany posąg słynnego kupca wita podróżnych, a także… wspiera zakochanych. Jak to możliwe? 

W surducie rzeźby znajduje się niewielka szczelina – miejsce, w które zakochane pary mogą wsunąć miłosny liścik, romantyczny wiersz, a nawet najskrytsze sekrety. 

Carskie początki dworca 

Pierwszy dworzec w Skierniewicach powstał w 1845 roku według projektu Adama Idźkowskiego. Stacja, nazywana „carską”, była jednym z ważniejszych punktów na trasie Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej, czyli pierwszej linii kolejowej w Królestwie Polskim. Nazwa „carska” wzięła się stąd, że carowie Aleksander II i Aleksander III często przyjeżdżali do Skierniewic, gdzie mieli swoją letnią rezydencję. 

Z czasem, gdy Skierniewice stały się ważniejszym punktem na tzw. „wiedence”, pojawiła się konieczność budowy bardziej reprezentacyjnego dworca. Dlatego w latach 1873-1874, według projektu Jana Heuricha seniora, wzniesiono dworzec, który znamy dziś. Jest to okazała budowla w stylu neogotyku angielskiego, przypominająca średniowieczne budynki obronne, z wnętrzami utrzymanymi w stylu neoklasycystycznym. 

Dworzec zbudowany jest z czerwonej cegły ceramicznej i ma plan wydłużonego prostokąta. Wnętrza zdobią podwójne arkady wsparte na filarach. Podczas I wojny światowej budynek został spalony, a następnie odbudowany. W latach 50. XX wieku wnętrza dworca wzbogaciły się o socrealistyczne sgraffita autorstwa braci Mieszkowskich, przedstawiające alegorie sztuk pięknych oraz sceny z życia miasta i kolejarzy. Dworzec przeszedł gruntowny remont w latach 1992-2003, który przywrócił mu dawny blask. 

Dworzec wkracza w XXI wiek 

Dworzec w Skierniewicach to nadal bardzo ważny i ruchliwy węzeł kolejowy. Obsługuje pociągi różnych przewoźników, co sprawia, że z łatwością można stąd dotrzeć w wiele miejsc w Polsce. Kursują tu pociągi PKP Intercity, Kolei Mazowieckich, Polregio i Łódzkiej Kolei Aglomeracyjnej. 

Obecnie stacja przechodzi kolejny remont! Inwestycja rozpoczęła się jesienią 2023 roku, a jej zakończenie pierwotnie planowano na połowę 2025 roku lub początek 2026 roku. Najważniejsze zmiany to: 

  • Nowy wystrój wnętrz: polerowany marmur zastąpi płytki, a kolumny zyskają złocenia, choć oryginalne sgraffita zostaną zachowane. 
  • Większa dostępność: pojawią się windy dla osób z niepełnosprawnościami. 
  • Przywrócone wejścia: otwarcie historycznych wejść od strony peronów oraz nowe wejście wschodnie. 
  • Kompleksowa modernizacja: wymiana instalacji, renowacja elewacji i wymiana dachu. 
  • Zwiększone bezpieczeństwo: instalacja nowoczesnych systemów monitoringu i alarmowych. 

Czekamy z niecierpliwością na efekty remontu i mamy nadzieję, że odnowiony dworzec w Skierniewicach w przyszłości weźmie udział w naszym konkursie! 

Zdjęcia: Kolejowy Portal, Leszek Kowalik (Bazakolejowa.pl), Fundacja ProKolej

Autor: Igor Szczepański

Konkurs „Dworzec Roku 2024” rozstrzygnięty!

Konkurs "Dworzec Roku 2024" rozstrzygnięty!

Dworzec w Zakopanem wygrał tegoroczną edycję konkursu dworcowego, organizowanego przez Fundację „Pro Kolej”. Natomiast w głosowaniu internautów najwięcej głosów – i w związku z tym nagrodę publiczności – zdobył dworzec w Dąbrowie Górniczej. Nagrody w konkursie wręczono tradycyjnie podczas odbywającego się w Warszawie 14 listopada Kongresu Kolejowego. 

Nagroda Publiczności – Dworzec Dąbrowa Górnicza

Oddany rok temu do użytku Dworzec Dąbrowa Górnicza jest efektem modernizacji pochodzącego z 1888 roku budynku, który był przez kilkadziesiąt lat był nieużywany. Specyfika stacji w Dąbrowie polegała na tym, że dochodziły do niej dwie spośród najważniejszych linii kolejowych Królestwa Polskiego  – normalnotorowa kolej warszawsko-wiedeńska oraz szerokotorowa iwanogorodzko-dąbrowska. W II połowie XX wieku zdecydowano, że dworcem dla miasta będzie ten na linii iwanogorodzko-dąbrowskiej, a obiekt normalnotorowy został wyłączony z użytkowania. Gdy w połowie minionej dekady władze miasta porozumiały się z PKP S.A. w sprawie realizacji projektu powstania centrum przesiadkowego, postanowiono odwrócić tamte decyzje. Poprzedni dworzec został wyburzony, a obiektowi na „wiedence” przywrócono dawną świetność. Do historycznego gmachu powróciły wszystkie niezbędne dla pasażerów funkcje, a przy okazji powstały powierzchnie biurowe przeznaczone na Dąbrowski Inkubator Przedsiębiorczości. Całkowicie zmieniło się także otoczenie dworca, układ komunikacyjny, parkingi i tereny zielone wokół.

Wnętrza dworcowe otrzymały nowoczesne wyposażenie, wykonane z wysokiej jakości materiałów. Dobrze udało się również przystosowanie budynku do potrzeb osób o ograniczonej mobilności oraz rodzin z dziećmi. I mimo skromniejszego niż w przypadku Zakopanego zagospodarowania komercyjnego, w postaci sklepów albo punktów gastronomicznych, dworzec w Dąbrowie Górniczej zdobył najwięcej głosów i wygrał nagrodę publiczności.

Nagroda Główna – Dworzec Zakopane

Zdaniem jurorów w najwyższym stopniu cechy te połączył dworzec w Zakopanem. Zadaniem, jakie towarzyszyło jego rewitalizacji było uwypuklenie neoklasycystycznej architektury obiektu i jego wnętrz w stylu art déco oraz oczyszczenie z wątpliwych estetycznie dodatków wprowadzanych zwłaszcza w okresie lat 80. i 90. XX wieku. Wyjątek, ale bardzo dobrze przyjęty przez korzystających z dworca, stanowiło przywrócenie charakterystycznego neonu z czasów PRL, umieszczonego na bramie wejściowej prowadzącej wprost z ulicy na perony. Podczas modernizacji przywrócono pierwotne ściany w strefie wejścia, zakonserwowano odkryte na klatkach schodowych oryginalne elementy, przywrócono dawną kolorystykę zachowanej stolarki okiennej. We wnętrzach w stylistyce retro urządzono wygodne i odpowiadające współczesnym wymogom pomieszczenia dla obsługi podróżnych. Historyczny budynek dworca kolejowego, wraz z nowym dworcem autobusowym i wielopoziomowym parkingiem, tworzy funkcjonalne Zakopiańskie Centrum Komunikacyjne, stanowiące prawdziwą bramę do miasta dla licznie odwiedzających go turystów.

Konkurs „Dworzec Roku 2024”

W finale tegorocznego konkursu znalazło się 7 dworców: Dąbrowa Górnicza, Goleniów, Konin, Siedlce, Wadowice, Włocławek i Zakopane. Były to obiekty różniące się wielkością, liczbą obsługiwanych podróżnych i rolą w sieci kolejowej, dworce w dużych miastach i ważnych węzłach komunikacyjnych i znanych miejscowościach turystycznych. Jak zauważa Marcin Trela, Wiceprezes Urzędu Transportu Kolejowego i juror tegorocznego konkursu, wśród finalistów były obiekty ultra nowoczesne, modernistyczne, jak i odtworzone z poszanowaniem tradycji i historii, w tym węzły przesiadkowe, stacje o dużym potencjale turystycznym oraz miejsca codziennych dojazdów do pracy czy szkoły.

Zapomniany dworzec w centrum Wrocławia

Zapomniany dworzec w centrum Wrocławia

Czy wiedzieliście, że tuż przy Dworcu Głównym we Wrocławiu znajduje się najstarszy dworzec kolejowy w Polsce, czyli Dworzec Górnośląski? Ten niesamowity budynek, choć dziś w opłakanym stanie, kryje w sobie bogatą historię.

Trochę historii…

Dworzec Górnośląski powstał już w 1842 roku, jako dworzec krańcowy linii Oława – Wrocław. Był kluczowym punktem na kolejowej mapie Wrocławia, jednak nie nacieszył się tą rolą długo. Już w 1857 roku, wraz z budową nowego, większego Dworca Głównego, jego rola szybko zmalała. Wrocław Główny przejął większość ruchu pasażerskiego, a stary budynek dworca przerobiono na biura, mieszkania i zakłady produkcyjne.

Współczesność i smutne realia

Dziś Dworzec Górnośląski jest w opłakanym stanie. Drewniane, rzeźbione drzwi wejściowe są zabite gwoździami, a elewacja niszczeje w zastraszającym tempie. Część budynku strawił pożar w 2017 roku. Obecnie część budynku służy jako noclegownia im. Brata Alberta.

Czy remont nieużytecznych obiektów ma sens?

Czy uważacie, że w pierwszej kolejności należy remontować takie niezwykle ważne historycznie, lecz nieużyteczne z pasażerskiego punktu widzenia obiekty, czy jednak powinniśmy skupić się na poprawie funkcjonalności obiektów przy czynnych liniach kolejowych?

Głos w tej sprawie można zabrać wypełniając ankietę po zgłoszeniu propozycji dworca do VII edycji naszego konkursu: https://dworzec-roku.pl/glosowanie